Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for Ιανουαρίου 2014

Advertisements

Read Full Post »

Leonardo_da_Vinci_-_The_Last_Supper_high_res

Ο Alberti και η γραμμική προοπτική

Ο Leon Battista Alberti (1404-1472) υπήρξε ο σημαντικότερος θεωρητικός της τέχνης στην Αναγέννηση. Πολύπλευρη προσωπικότητα με σημαντικό συγγραφικό έργο, στο οποίο εξέφρασε την αποστασιοποίησή του από τη μεσαιωνική οπτική για χάρη της ορθολογιστικής αντίληψης της τέχνης. Στο σύγγραμμά του Della Pittura αναλύει διεξοδικά τη μέθοδο της γραμμικής προοπτικής «που δίνει τη δυνατότητα απεικόνισης του κόσμου πάνω σε μια δισδιάσταση επιφάνεια σαν μέσα σε παράθυρο». Με βάση τις εκτεταμένες παρατηρήσεις του στους τομείς της οπτικής και της γεωμετρίας, όρισε την ζωγραφική ως ένα σύνολο γραμμών και χρωμάτων πάνω σε μια επιφάνεια. Πρωτοπόρος της γραμμικής προοπτικής, που από τις αρχές του 15ου αιώνα αναπτύχθηκε συστηματικά, θεωρήθηκε ο Φλωρεντίνος αρχιτέκτονας Φ. Μπρουνελέσκι.
Η πιο εμβληματική προσωπικότητα και πολυσχιδής μεγαλοφυΐα της ιταλικής Αναγέννησης ήταν ο ζωγράφος Leonardo da Vinci (1452-1519), στο εικαστικό έργο του οποίου συναντάμε την γραμμική προοπτική, που ο ίδιος αποκαλούσε «προοπτική σμίκρυνσης». Κορυφαία στιγμή στην ιστορία της ζωγραφικής αποτελεί η γνωστή σύνθεσή του Ο Μυστικός Δείπνος, η οποία απεικονίζει την μυσταγωγική σύναξη του Χριστού με τους μαθητές του. Ο Χριστός δεσπόζει ακίνητος στο κέντρο, ενώ οι Απόστολοι βρίσκονται σε κίνηση, σχηματίζοντας τέσσερις επιμέρους τριάδες. Η ταραχή και η αγωνία στα πρόσωπά τους είναι ευδιάκριτες σε αντίθεση με την ηρεμία του Χριστού. Τα πρόσωπα παρατάσσονται πίσω από το μακρόστενο τραπέζι του δείπνου και αποτυπώνονται με έντονη πλαστικότητα. Στο πίσω μέρος υπάρχουν τρία ανοιχτά παράθυρα, από όπου εισβάλλει ένα τοπίο, που αναπαριστά τον κόσμο. Δεξιά και αριστερά απεικονίζονται στους τοίχους τέσσερις ισομεγέθης, διακοσμητικές πόρτες. Η αρχιτεκτονική δομή της σύνθεσης παραπέμπει στην γραμμική κεντρική προοπτική, αφενός γιατί οι νοητοί χιαστοί άξονες τέμνονται στο ίδιο κεντρικό σημείο, δηλαδή στο πρόσωπο του Χριστού, αφετέρου γιατί ο κατακόρυφος άξονας χωρίζει τον πίνακα σε δύο ίσα μέρη. Οι διαστάσεις του πλάτους και του ύψους ορίζονται στο χώρο με την αποτύπωση της διακοσμημένης με φατνώματα οροφής και της μακροσκελούς οργάνωσης του θέματος. Το φόντο λειτουργεί ως μοναδικό σημείο φυγής και δίνει την (ψευδ)αίσθηση του τρισδιάστατου βάθους πάνω στην επίπεδη επιφάνεια του έργου.

VittoreCarpaccio-Vision-of-St-Augustine-1502-07

Ωστόσο, από τον 16ο αιώνα και έπειτα, οι ζωγράφοι προέβησαν σε μια καινοτομία για την εποχή, εφαρμόζοντας όχι μόνο την κεντρική αλλά και την έκκεντρη προοπτική. Αντιπροσωπευτικό δείγμα έκκεντρης απεικόνισης αποτελεί ο πίνακας Το όραμα του Αγίου Αυγουστίνου του Βενετού ζωγράφου Vittore Carpaccio (1456-1525/26). Στη δεξιά πλευρά απεικονίζεται το θέμα του έργου, με τον Άγιο Αυγουστίνο καθιστό στο τραπέζι του σπουδαστηρίου του, που πλαισιώνεται από ανοιχτά βιβλία. Ο Άγιος όπως και ο σκύλος του, στρέφουν προς το παράθυρο, εμβρόντητοι από την αποκάλυψη του πνεύματος του Αγίου Ιερώνυμου, που μπαίνει στο εσωτερικό με την μορφή φωτεινής ακτίνας. Στο πίσω μέρος του σπουδαστηρίου απεικονίζεται ο Χριστός μέσα σε μια κόγχη, που θυμίζει Αγία Τράπεζα, και δίπλα του βρίσκεται η παπική τιάρα. Αριστερά υπάρχει μια προθήκη με ιερά σκεύη και βιβλία ενώ δεξιά μόλις διαγράφεται μια δεύτερη προθήκη. Ο ζωγράφος, μέσω της κόγχης στο φόντο αλλά και των φωτοσκιάσεων του δαπέδου, επιτυγχάνει να αποδώσει την αίσθηση του τρισδιάστατου προοπτικού βάθους. Μας επιτρέπει να περιηγηθούμε στο χώρο, να εποπτεύσουμε την διακόσμηση της οροφής, να διακρίνουμε τα βιβλία και τα μικροαντικείμενα εντός του σπουδαστηρίου.

Τμήμα γραπτής εργασίας στο πλαίσιο του προγράμματος 
"Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό" του Ανοιχτού Παν/μίου Κύπρου (2013).

Read Full Post »